Opdracht tot dienstverlening makelaar: wat erin staat
De consumentenvoorwaarden voor makelaars per artikel vertaald naar euro's: btw, grondslag, intrekken, nawerking, en wat je regelt vóór je tekent.
In dit artikel
Met de opdracht tot dienstverlening leg je vast wat de makelaar doet, wat hij krijgt en wanneer je betaalt. De Algemene Consumentenvoorwaarden Makelaardij vullen de rest in: het tarief is inclusief btw, je betaalt pas bij de notaris en je kunt altijd intrekken. Wat je wilt afwijken, regel je vóór je tekent.
Wat er in de opdracht moet staan
Kort: de dienstverlening, het loon en de kosten, schriftelijk en inclusief btw (art. 3). Al het andere dat je afspreekt, hoort er ook in te staan, anders gelden de standaardregels.
Een makelaar hoeft zijn tarief niet op zijn website te zetten. Dat schreef minister Plasterk in 2017 in antwoord op Kamervragen. Hij voegde eraan toe dat kantoren die dat wel doen “zeldzaam” zijn. De plicht ligt bij de opdracht zelf: daarin moeten dienstverlening en tarief vastliggen. Dat document is dus het enige papier waarop je later kunt terugvallen.
Gebruik deze lijst als je de concepttekst van de opdracht naast je legt:
| Onderdeel | Wat je in de opdracht wilt zien | Waarom (artikel) |
|---|---|---|
| Diensten | Concreet: waardebepaling, foto’s, plattegrond, Funda-plaatsing, bezichtigingen, onderhandelen, koopovereenkomst | Art. 3: dienstverlening moet erin staan |
| Loon | Percentage, vast bedrag of uurloon, met de rekenwijze erbij | Art. 10: vooraf afspreken hoe het loon wordt berekend |
| Btw | Het bedrag of percentage “incl. btw” | Art. 3: loon en kosten in de opdracht zijn inclusief btw |
| Grondslag | De koopsom, zonder overdrachtsbelasting, notariskosten en kadastrale rechten | Art. 10 |
| Losse kosten | Per post een bedrag: advertenties, Funda, foto’s, energielabel | Art. 11: alleen kosten waarmee je vooraf instemde |
| Intrekken | Liefst niets, of een vast en laag bedrag als er een intrekkingsvergoeding is | Art. 14: zonder afspraak geen loon bij intrekken |
| Betaalmoment | Bij de eigendomsoverdracht bij de notaris | Art. 12 |
| Bedenktijd | Of je wettelijke bedenktijd van 14 dagen op de opdracht hebt | Art. 4 |
| Voorwaarden | Welke tekst geldt: NVM of Vastgoed Nederland, en welke versie | Zie onderaan dit artikel |
De voorwaarden in gewone taal, per onderwerp
De artikelnummers hieronder komen uit de versie die de NVM publiceert als “Algemene Consumentenvoorwaarden Makelaardij 2026”. Die tekst heeft 22 artikelen en is volgens de tekst zelf in werking sinds 1 september 2018. De voorwaarden zijn destijds afgesproken tussen de VEH, de Consumentenbond, de NVM, VBO en VastgoedPRO. Je kunt de nummers noemen in een gesprek met je makelaar of in een klacht.
Het tarief is inclusief btw (art. 3)
Kort: wat in de opdracht staat, is inclusief btw. Heeft het kantoor in de offerte een percentage “excl. btw” genoemd, laat dan in de opdracht het bedrag incl. btw zetten.
Het verschil is groot. Bij de gemiddelde verkoopprijs van ongeveer 503.000 euro (CBS, derde kwartaal 2026):
| Afspraak | Berekening | Je betaalt |
|---|---|---|
| 1,2% incl. btw | 503.000 × 1,2% | 6.036 euro |
| 1,2% excl. btw | 6.036 × 1,21 | 7.303,56 euro |
| Verschil | 1.267,56 euro |
Zinnen als “1,2%” zonder toevoeging zijn in een offerte dus niet genoeg. Zeg letterlijk: “Wilt u in de opdracht het percentage inclusief btw opnemen, en het bedrag dat dat bij mijn vraagprijs betekent?” Wat je bij jouw prijs kwijt bent, reken je uit met de rekenhulp makelaarskosten.
Waarover de courtage gaat (art. 10)
Kort: over de koopsom, en niet over de kosten die de koper daarbovenop betaalt.
De koopsom is wat de koper aan jou betaalt, zonder overdrachtsbelasting, notariskosten en kadastrale rechten. Tenzij je in de opdracht iets anders afspreekt. Verkoop je voor 503.000 euro kosten koper, dan rekent de makelaar over 503.000 euro, niet over het totaal dat de koper aan de notaris overmaakt.
Artikel 10 noemt drie manieren om het loon te berekenen: een percentage van de koopsom, een vast bedrag of een uurloon. Welke goedkoper is, hangt af van je verkoopprijs; dat zie je in courtage of vast tarief.
Losse kosten alleen met jouw akkoord (art. 11)
Kort: naast het loon mag de makelaar alleen kosten rekenen waarmee je vooraf instemde.
Denk aan advertenties, de Funda-plaatsing of een fotograaf. Staat een post niet in de opdracht en heb je er niet vooraf mee ingestemd, dan hoeft hij niet op de factuur. Vraag om een bedrag per post, niet om “kosten volgens tarief”.
Wanneer de opdracht klaar is en wanneer je betaalt (art. 9 en 12)
Kort: je betaalt pas bij de overdracht bij de notaris, zonder rente.
Een verkoopopdracht is vervuld als beide partijen de koopovereenkomst hebben getekend en de opschortende en ontbindende voorwaarden zijn uitgewerkt. Dat zijn de afspraken waaronder de koop nog kan vervallen, zoals een financieringsvoorbehoud, en ook de bedenktijd van de koper. Pas dan heeft de makelaar zijn werk gedaan.
Betalen doe je bij de eigendomsoverdracht bij de notaris. De makelaar mag geen rente rekenen over de periode tussen het tekenen en de overdracht, en hij stuurt een gespecificeerde factuur. Een voorschot of een rekening bij het tekenen van de koopovereenkomst is dus een afwijking van de standaard.
Intrekken kan altijd (art. 14)
Kort: je mag de opdracht altijd intrekken, zonder opzegtermijn. Je betaalt dan de afgesproken kosten die al gemaakt zijn, maar geen deel van het loon, tenzij dat in de opdracht staat.
Dit is het artikel waar het in de praktijk om draait. De standaard is gunstig: geen opzegtermijn, geen schadevergoeding, geen deel van de courtage. Maar er staat “tenzij afgesproken”. Een clausule in de opdracht met een intrekkingsvergoeding kan die standaard dus opzij zetten. Lees de opdracht daarom op woorden als “intrekking”, “beëindiging” of “vergoeding bij intrekken”.
Heb je het huis samen met een partner of mede-eigenaar in de verkoop gezet, dan moeten jullie samen intrekken. Eén van de twee kan dat niet alleen.
Nawerking: verkopen na het einde van de opdracht (art. 19)
Kort: verkoop je het huis na het einde van de opdracht toch, dan betaal je alleen loon als de makelaar bewijst dat de koop het gevolg is van zijn werk.
De bewijslast ligt bij de makelaar. Kan hij aantonen dat de koper via hem binnenkwam, of dat jij hem tijdens de opdracht hinderde, dan krijgt hij het afgesproken loon of een redelijk deel ervan. Dat speelt vooral als je intrekt en kort daarna verkoopt aan iemand die al via de makelaar had bezichtigd. Wil je zelf of met een ander kantoor verder, zet dan op papier wie er tijdens de opdracht heeft gekeken en geboden.
Als de makelaar zelf stopt (art. 15)
Kort: de makelaar mag de opdracht alleen teruggeven bij een gewichtige reden, en dan betaal je geen loon.
Voorbeelden van zo’n reden zijn een dubbele rol (zie hieronder) of een ernstig verstoorde relatie. Je betaalt dan wel de gemaakte en afgesproken kosten, tenzij dat onredelijk is.
Scheiding: het huis gaat naar één van jullie (art. 17)
Kort: krijgt een van de eigenaren het huis tijdens een lopende verkoopopdracht, dan eindigt de opdracht en betaal je courtage over het deel dat wordt toebedeeld.
Bij een scheiding waarbij ieder de helft bezit en een van jullie in het huis blijft, is dat dus de helft van de waarde. Een voorbeeld met de gemiddelde verkoopprijs in Groningen (396.626 euro, CBS, 2025) en 1,2% incl. btw:
| Situatie | Grondslag | Courtage |
|---|---|---|
| Huis verkocht aan een derde | 396.626 euro | 4.760 euro |
| Huis toebedeeld aan één ex-partner (50%) | 198.313 euro | 2.380 euro |
Dat geldt tenzij in de opdracht iets anders staat. Ga je uit elkaar terwijl je al een makelaar hebt, kijk dan eerst of er zo’n afwijkende afspraak in je opdracht staat.
Overlijden van de opdrachtgever (art. 18)
Kort: de opdracht eindigt, tenzij de erfgenamen hem willen houden.
Erfgenamen kunnen dus kiezen. Zetten ze de opdracht voort, dan hoeven er volgens de Consumentenbond geen nieuwe afspraken over de courtage te komen; de oude afspraak loopt door. Willen ze een ander kantoor of eerst zelf nadenken, dan stopt de opdracht gewoon.
Eén makelaar voor koper en verkoper: mag niet
Kort: volgens artikel 5 lid 5 mag je makelaar niet ook de koper van jouw huis bijstaan. Gebeurt dat toch, dan moet hij met je overleggen en een van de twee opdrachten opschorten of beëindigen.
De reden is eenvoudig: jij wilt een hoge prijs, de koper een lage. Eén persoon kan niet allebei die belangen dienen. Het verbod geldt ook voor huurder en verhuurder van hetzelfde object.
De wet is minder streng geformuleerd. Artikel 7:427 van het Burgerlijk Wetboek verklaart de regels voor lastgeving (art. 7:417 en 7:418) ook van toepassing op bemiddeling. Daaruit volgt dat een tussenpersoon alleen voor beide partijen mag werken als de inhoud van de afspraak zo nauwkeurig vastligt dat een belangenconflict is uitgesloten. Bij een huizenverkoop, waar over de prijs nog onderhandeld moet worden, is dat zelden het geval. Een wetswijziging uit 2016 maakte het daarnaast verboden om bij huurbemiddeling aan beide partijen kosten te rekenen. Voor jou als verkoper is het artikel uit de voorwaarden het duidelijkste houvast.
Wat je in het kennismakingsgesprek kunt zeggen: “Als een koper u vraagt om hem bij dit huis bij te staan, hoor ik dat dan meteen van u?” Een makelaar die dit zou doen, heeft volgens artikel 15 ook een gewichtige reden om jouw opdracht terug te geven. Meer vragen voor dat gesprek staan in de checklist voor het kiezen van een makelaar.
Waarover je vóór het tekenen nog onderhandelt
Kort: alles wat afwijkt van de standaard, en het tarief zelf. Na je handtekening liggen de afspraken vast.
De standaardregels in de voorwaarden pakken grotendeels in je voordeel uit. Gevaarlijk zijn vooral de zinnetjes “tenzij anders afgesproken”. Die afwijkingen staan in de opdracht, niet in de voorwaarden. Loop deze punten na:
- Het tarief. Vraag om een percentage of vast bedrag incl. btw, en vraag wat de makelaar doet voor dat geld. Hoe ver de tarieven uiteenlopen, staat in wat kost een makelaar en de gemiddelde courtage.
- Een staffel of bonus. Bij een vast percentage levert een hogere prijs de makelaar weinig extra op. Minister Plasterk rekende het in 2017 voor: bij 1% courtage krijgt de makelaar 50 euro meer als het huis 300.000 in plaats van 295.000 euro opbrengt. Wil je hem prikkelen om door te onderhandelen, spreek dan bijvoorbeeld een hoger percentage af over het deel boven een bepaalde prijs.
- De intrekkingsvergoeding. Staat er een, vraag dan of die eruit kan, of laat er een vast laag bedrag van maken. Zonder afspraak betaal je bij intrekken geen loon (art. 14).
- Losse kosten. Laat elke post met een bedrag opschrijven. “Advertentiekosten volgens tarief” is geen bedrag.
- Afwijkingen van de grondslag. Zie je dat de courtage over iets anders dan de koopsom wordt berekend, vraag dan waarom.
- Afwijkingen bij scheiding. Verkoop je samen met een partner van wie je uit elkaar gaat, controleer dan dat de regel van artikel 17 (courtage over het toebedeelde deel) niet is weggeschreven.
Een zin die je letterlijk kunt gebruiken: “Ik teken graag, maar dan wil ik het tarief inclusief btw in de opdracht, elke kostenpost met een bedrag, en geen vergoeding bij intrekken.”
Bedenktijd op de opdracht zelf
Kort: in sommige gevallen heb je 14 dagen wettelijke bedenktijd op de opdracht. In de opdracht moet staan of jij die hebt.
Dit is iets anders dan de bedenktijd van de koper op de koopovereenkomst. Artikel 4 van de voorwaarden zegt dat de opdracht vermeldt of de bedenktijd voor jou geldt; in welke gevallen dat zo is, staat er niet bij. Vraag het de makelaar dus en controleer of het in de opdracht staat. Heeft de makelaar je er niet over geïnformeerd terwijl je er wel recht op had, dan loopt de bedenktijd door tot maximaal een jaar.
NVM-tekst of Vastgoed Nederland-tekst
Kort: het hangt af van waar je makelaar lid van is. Vraag welke tekst en welke versie bij jouw opdracht hoort, en laat die meesturen.
Er zijn twee teksten in omloop:
| NVM | Vastgoed Nederland | |
|---|---|---|
| Naam | Algemene Consumentenvoorwaarden Makelaardij (versie “2026”) | Algemene Consumentenvoorwaarden Makelaardij |
| Gebruikt door | NVM-makelaars | Leden van Vastgoed Nederland (de vereniging waarin VBO en VastgoedPRO opgingen) |
| Versie | In werking sinds 1 september 2018, 22 artikelen | Bij kantoren zijn verschillende versies te vinden, waaronder “versie 01.01.2025” en een drukversie uit 2026 |
| Geschillen | Geschillencommissie Makelaardij | Geschillencommissie Makelaardij; Vastgoed Nederland staat borg voor nakoming van een bindend advies tot 10.000 euro |
Beide teksten gaan terug op dezelfde afspraak uit 2018. De artikelnummers in dit artikel volgen de NVM-tekst. Heeft jouw makelaar de tekst van Vastgoed Nederland, check dan in die versie of de nummering en de formulering hetzelfde zijn voordat je er in een gesprek of klacht naar verwijst.
Ga je een aankoopmakelaar inschakelen, dan gelden dezelfde voorwaarden. Wat dat kost en welke beloningsmodellen er zijn, staat in wat kost een aankoopmakelaar.
Veelgestelde vragen
Is de courtage in de opdracht inclusief of exclusief btw?
Inclusief. Volgens artikel 3 van de Algemene Consumentenvoorwaarden Makelaardij zijn loon en kosten in de opdracht inclusief btw. Laat het bedrag in de opdracht daarom altijd incl. btw opschrijven.
Over welk bedrag wordt de courtage berekend?
Over de koopsom: wat de koper aan jou betaalt, zonder overdrachtsbelasting, notariskosten en kadastrale rechten (artikel 10), tenzij je iets anders afspreekt.
Kan ik de opdracht aan mijn makelaar opzeggen?
Ja, altijd en zonder opzegtermijn (artikel 14). Je betaalt dan de afgesproken kosten die al gemaakt zijn, maar geen deel van het loon, tenzij dat in de opdracht staat of de nawerking van artikel 19 geldt.
Wanneer betaal ik de makelaar?
Pas bij de eigendomsoverdracht bij de notaris, zonder rente over de tussenliggende periode, op basis van een gespecificeerde factuur (artikel 12).
Mag mijn verkoopmakelaar ook de koper bijstaan?
Nee. Artikel 5 lid 5 verbiedt dat de makelaar voor verkoper én koper van hetzelfde huis optreedt. Gebeurt het toch, dan moet hij met je overleggen en een van de twee opdrachten opschorten of beëindigen.
Meer over dit onderwerp: Opdracht en verkoop. De opdracht tekenen, onderhandelen, bieden, intrekken, en wat je doet als het misgaat.